اعدام پژمان ساعدی در زندان قروه

بنا به اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، سحرگاه روز دوشنبه ۲۲ دی ماه ۱۴۰۴، حکم اعدام یک مرد در زندان قروه اجرا شد. هویت این زندانی که با اتهام «قتل عمد» به قصاص نفس محکوم شده بود، پژمان ساعدی، ۲۱ ساله احراز شده است. 

یک منبع مطلع در خصوص روند پر ابهام دادرسی این زندانی به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «پژمان ساعدی شهروند کُرد اهل شهرستان دهگلان بود و حدود سه سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به قصاص نفس محکوم شده بود. او در دادگاه بدوی از این اتهام تبرئه شده بود و حتی قرار بود با تودیع سند ۲۰۰ میلیون تومانی آزاد شود، اما شاکیان پرونده با آوردن افرادی برای ادای سوگند و اجرای مراسم قسامه، مسیر پرونده را تغییر دادند و او در نهایت به قصاص محکوم شد. پژمان تا آخرین لحظه اجرای حکم، منکر ارتکاب قتل بود.»

این منبع همچنین افزود: «قرار و سند ۲۰۰ میلیون تومانی برای آزادی موقت تعیین شده بود، اما به‌دلیل فراهم نشدن وثیقه، او آزاد نشد و روند پرونده به سمت اجرای حکم رفت.»

اعدام پژمان ساعدی تا لحظه تنظیم این خبر از سوی رسانه‌های داخل ایران یا منابع رسمی اعلام نشده است.

قسامه یکی از روش‌های اثبات جرم در فقه و قانون ایران است که زمانی به‌کار می‌رود که دلایل و مدارک کافی برای اثبات قتل وجود نداشته باشد اما «لوث» (ظن و گمان قوی) نسبت به متهم مطرح شود. در این حالت، اولیای دم می‌توانند با سوگند خوردن ۵۰ مرد از بستگان خود، حکم قصاص را علیه متهم برقرار کنند. در قسامه هیچ دلیل مادی یا مستند قضایی لازم نیست و حکم تنها بر اساس سوگند گروهی از بستگان شاکی صادر می‌شود. این سازوکار به‌دلیل احتمال خطا و سوءاستفاده، همواره مورد انتقاد جدی مدافعان حقوق بشر بوده است.

عدم درجه‌بندی برای قتل عمد در ایران باعث می‌شود هر نوع قتلی فارغ از شدت و ضعف و انگیزه متهم، منجر به صدور حکم اعدام شود. طبق قانون مجازات اسلامی، تمامی انواع قتل عمد تنها یک مجازات (قصاص نفس) دارند و مواردی چون «دفاع مشروع» یا «نزاع ناخواسته» تأثیر چندانی بر روند صدور حکم ندارد.

طبق گزارش سالانه سازمان حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۷۴۷ نفر با اتهام قتل در ایران اعدام شدند. در سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۴۱۹ اعدام به اتهام قتل و بر اساس قوانین قصاص اجرا شد. این تعداد در سال ۲۰۲۳ برابر با ۲۸۲، در سال ۲۰۲۲ برابر با ۲۸۸ و در سال ۲۰۲۱ برابر با ۱۸۳ اعدام بود. سال ۲۰۲۵ بالاترین تعداد سالانه اعدام‌های قصاص از سال ۲۰۱۰ تاکنون را داشت.

تصویر زیر متعلق به پژمان ساعدی است: