حسن‌زاده: برای دفاع مشترک از حقوق بشر لازم نیست اختلافات سیاسی را حل کنیم

به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، آسو حسن‌زاده در این کنفرانس، امضای سند اصول حداقلی حقوق بشر را آغاز راه گفت‌وگو و همکاری دانست و تأکید کرد که پایبندی به این اصول باید از رفتار امروز نیروهای سیاسی آغاز شود. او همچنین خواستار به‌رسمیت‌ شناختن هویت، رنج و حقوق همه جوامع، فارغ از اختلافات سیاسی شد.

این کنفرانس روزهای ۳ و ۴ مهرماه ۱۴۰۵ (۲۵ و ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶)، با حضور نمایندگان احزاب و سازمان‌های سیاسی در اسلو، پایتخت نروژ، برگزار شد. این نشست، ششمین کنفرانس از مجموعه «ایران و گذار از استبداد» به ابتکار و میزبانی سازمان حقوق بشر ایران بود.

حسن‌زاده سخنانش را با خاطره دوران کودکی خود در روستایی در کردستان آغاز کرد و افزود کودکی پنج‌ساله که زبان معلمش را نمی‌فهمید و تهدید به تنبیه، مدرسه را برایش به منشأ ترس تبدیل کرده بود. او با طرح این خاطره پرسید: «موضوع حقوق بشر است یا ستم ملی؟ مسئله شیوه آموزش و پرهیز از تحقیر کودک در محیط مدرسه است یا تحصیل به زبان مادری؟» به گفته او، این تجربه هر دو مسئله را دربر می‌گرفت.

او با اشاره به سخنرانی سال گذشته خود، تأکید کرد که برابری شهروندان، با همه اهمیتش، به‌تنهایی پاسخ‌گوی مسئله هویت و جایگاه سیاسی ملت‌ها و ملیت‌ها در کشورهای کثیرالمله نیست.

نماینده حزب دموکرات کردستان ایران، توافق طیفی گسترده از جریان‌های اپوزیسیون با میانجی‌گری یک سازمان حقوق بشری را دستاوردی بی‌سابقه خواند و افزود: «امضای یک متن، به‌خودی‌خود، نه ضمانت اجرای آن است و نه حتی به معنای وجود درکی کاملاً مشترک از مفاهیمی که در آن به کار رفته است.»

حسن‌زاده تأکید کرد که جریان‌های سیاسی برای پایبندی به حقوق بشر در آینده، باید از امروز رعایت آن را تمرین کنند و افزود: «کار واقعی گفت‌وگو و همکاری ما تازه از اینجا شروع می‌شود.»

او درباره حدود این توافق نیز تصریح کرد: «ما امروز سازوکاری برای تشکیل یک آلترناتیو سیاسی برای آینده ایران ایجاد نمی‌کنیم.» به گفته او، امضای سند به معنای پایان اختلافات درباره ساختار آینده ایران نیست و نباید خلاصه خواسته‌های سیاسی حزب دموکرات کردستان ایران، از جمله تقسیم حاکمیت سیاسی، تلقی شود.

حسن‌زاده تأکید کرد که بحث درباره حقوق اساسی ملت‌ها و جایگاه جوامع در ساختار آینده کشور، در چارچوب‌های سیاسی دیگر ادامه دارد. با این حال، محدودیت‌های سند از اهمیت آن برای حفاظت از حقوق و کرامت انسان‌ها نمی‌کاهد.

او دلیل امضای سند را تجربه مردم کردستان در مواجهه با نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در هر دو حاکمیت پیاپی ایران مدرن دانست و گفت: «ما در عین احترام به حقوق دیگران، می‌خواهیم حقوق بشر مردم و ملت ما نیز محترم شمرده شود.»

به باور حسن‌زاده، گسترش فرهنگ حقوق بشر امکان گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز درباره دشوارترین مسائل سیاسی را افزایش می‌دهد. او به‌رسمیت‌شناختن حق جوامع برای تبلیغ و پیگیری دموکراتیک گزینه مطلوبشان برای آینده سیاسی را از ویژگی‌های ارزشمند سند دانست.

نماینده حزب دموکرات کردستان ایران در کنفرانس اسلو همچنین با اشاره به سابقه حزب خود و دیگر احزاب کردستان در رعایت حقوق بشردوستانه، از آزادی اسیران، تیمار مجروحان طرف مقابل و پرهیز از بمب‌گذاری در شهرها سخن گفت. حسن‌زاده یادآور شد که این احزاب پیش‌تر نیز اسنادی را با میانجی‌گری «ندای ژنو» امضا کرده‌اند، اما توافق کنونی را به‌دلیل برخاستن از واقعیت سراسر ایران مهم‌تر دانست.

حسن‌زاده با بیان این‌که اختلافات سیاسی گاه بر نحوه دیدن و بازتاب‌دادن رنج انسان‌ها سایه می‌اندازد، خواستار بررسی جدی نحوه و میزان بازتاب نقض حقوق بشر در کردستان در جامعه سیاسی ایرانی و رسانه‌های فارسی‌زبان شد؛ از کشتار مردم بی‌دفاع کردستان در گذشته تا حمله‌های کنونی به احزاب کردستان ایران که در حال جنگ با جمهوری اسلامی نیستند. او پرسید: «روایت رسانه‌ها تا چه اندازه از روایت حاکمیت تأثیر گرفته است؟ هنگام پوشش و بازتاب این فجایع چه واژه‌هایی به کار می‌برند؟»

او پراکندگی کارزارهای حقوق بشری را نیز نقد کرد و پرسید: «اگر این همه کارزار در طول این سال‌ها واقعاً مشترک، متحد و هماهنگ عمل می‌کردند، آیا امروز آمار اعدام، شکنجه، زندان، ناپدیدسازی قهری و دیگر موارد نقض حقوق بشر پایین‌تر نبود؟»

حسن‌زاده در پایان، همکاری مؤثر را نیازمند زبان و نگاهی مشترک دانست که موجودیت و دغدغه‌های همه را به رسمیت بشناسد. او تأکید کرد: «کافی است مسئولیت آنچه را با هم امضا می‌کنیم جدی بگیریم و از رفتار خودمان آغاز کنیم.»